ZESPÓŁ DZIENNYCH DOMÓW POMOCY SPOŁECZNEJ

CENTRUM INTEGRACYJNO-REHABILITACYJNE



Definicja niepełnosprawności : : Rodzaje niepełnosprawności : : Bariery architektoniczne : : Karta Praw Osób Niepełnosprawnych : : Powrót na stronę główną


NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ

Definicja niepełnosprawności


Definicja niepełnosprawności zmieniała się w ciągu ostatnich lat kilkakrotnie. W 1980r. Światowa Organizacja Zdrowia opracowała i opublikowała jej definicję w Międzynarodowej klasyfikacji uszkodzeń, upośledzeń i niepełnosprawności. Według tej definicji uszkodzenie oznacza utratę lub odstępstwo od normy w obrębie struktury lub funkcji anatomicznej, fizjologicznej lub psychologicznej człowieka. Niepełnosprawność oznacza wszelkie ograniczenie lub brak - wynikający z uszkodzenia - zdolności wykonywania jakiejś czynności w sposób lub w zakresie uważanym za normalny dla człowieka. Upośledzenie to niekorzystna dla danego człowieka sytuacja w relacji z otoczeniem oraz utrudnienie, ograniczenie lub brak możliwości brania udziału w pełnieniu różnych ról w życiu danej społeczności. Dwa lata później w polskim prawie po raz pierwszy pojawiło się pojęcie osoba niepełnosprawna. Była to uchwała Sejmu z dnia 16 września 1982r. w sprawie inwalidów i osób niepełnosprawnych. Pojawił się termin, lecz nie został on zdefiniowany. Pierwsza definicja pojawiła się dopiero w ustawie z dnia 9 maja 1991r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Pojęcie to wyparło ze słownictwa pojęcie inwalida. Jednakże w związku z tym, że definicja ta nie zadawalała wielu środowisk, podjęto prace nad sformułowaniem nowej definicji. Prace te rozpoczęto w 1993r. w Ministerstwie Pracy i Pomocy Społecznej przy współudziale specjalistów działających w sferze niepełnosprawności. Kolejna definicja pojawiła się w 1996r. w brzmieniu: "Niepełnosprawna jest osoba, której stan fizyczny lub/i psychiczny trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia wypełnianie zadań życiowych i ról społecznych, zgodnie z normami prawnymi i społecznymi". Jednakże i ta definicja nie została szerzej wykorzystana i w dalszym ciągu trwały prace nad jej doprecyzowaniem. Kolejny rok, tzn. 1997 przynosi dwie kolejne definicje, które zostały zapisane w uchwałach Sejmu. Pierwsza z nich znalazła się w Karcie Praw Osób Niepełnosprawnych i brzmi: "Niepełnosprawne są osoby, których sprawność fizyczna, psychiczna lub umysłowa trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia życie codzienne, naukę, pracę oraz pełnienie ról społecznych, zgodnie z normami prawnymi i zwyczajowymi". Kolejna definicja zawarta została w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych . Ustawa definiuje osoby niepełnosprawne jako osoby, których stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza bądź uniemożliwia wypełnianie ról społecznych, a w szczególności zdolności do wykonywania pracy zawodowej, jeżeli uzyskały odpowiednie orzeczenie. Ustawa ta zniosła obowiązujące wcześniej grupy inwalidzkie i wprowadziła nowe nazewnictwo dla oznaczenia stopnia niepełnosprawności. Obecnie mówi się o stopniu niepełnosprawności znacznym, umiarkowanym i lekkim. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę mającą naruszoną sprawność organizmu i niezdolną do podjęcia zatrudnienia lub też zdolną do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej lub w zakładzie aktywizacji zawodowej, wymagającą niezbędnej w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ( naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspakajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się, komunikację i komunikowanie się ). Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia, nie wymagającą pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych. Orzeczenia, na podstawie wspomnianej ustawy, wydają powiatowe zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności powoływane przez starostów przy powiatowych centrach pomocy rodzinie ( pierwsza instancja ) oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności powoływane przez wojewodów ( druga instancja ). Od decyzji drugiej instancji przysługuje prawo odwołania się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. O całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy orzekają lokalni orzecznicy ZUS dla celów zabezpieczenia społecznego.